Media, Memory & the Archive

Conferentie: Media, Memory & the Archive
6 oktober 2007
Argos, Brussel

Hoe zullen komende generaties terugkijken op de artistieke productie van de 20ste en 21ste eeuw? Mediaformaten, besturingssystemen, soft- en hardware, browsers en het internet zoals we het vandaag kennen zullen onherkenbaar veranderd zijn, zowel in vorm als gebruik. Welke strategieën kunnen worden gehanteerd om op technologie gebaseerde werken - variabel, hybride en efemeer van aard – te transponeren naar een ongekende en onberekenbare toekomst? Hoe kunnen intentie, context en ervaring geregistreerd en blijvend geïnterpreteerd worden? Het archiveringsproces representeert niet alleen een poging om bepaalde noties te bewaren, maar impliceert ook dat andere worden vergeten. Wat is relevant om te bewaren?

De technische structuur van het archief bepaalt de structuur van de inhoud, zelfs op het moment van zijn ontstaan. Archivering registreert niet alleen, maar produceert ook betekenis. Welke impact hebben de gebruikte modellen, technische structuren en tools op de constructie van het culturele geheugen? Hoe reist informatie door de tijd, nu de wereld steeds meer wordt ge(re)presenteerd en georganiseerd als database, dynamisch en genetwerkt? Hoe gaan musea en andere geheugeninstellingen om met deze nieuwe paradigma’s en welke rol kunnen mediakunstenaars en wijzelf spelen bij de schikking van het publieke geheugen?

Terug naar overzicht

Richard Rinehart vertrok in zijn presentatie vanuit de band tussen nieuwe mediakunst en het zogeheten ‘social memory’. Wat is nu eigenlijk de impact van nieuwe mediakunst op het sociale geheugen? De nieuwe archiveringsmethoden voor deze kunst zetten ons aan tot nadenken over wat we (willen) herinneren. Als musea willen blijven bestaan, zullen ze vooral moeten slagen in het bewaren van verandering in plaats van wat ze nu doen. Er moet een verschuiving komen van bewaring van statische content en vorm naar het vastleggen van gedrag en interactie.

Jean-François Blanchette is geïnteresseerd in twee onderzoeksdomeinen: dat van de conservatie en dat van het vergeten. In deze presentatie trachtte hij de twee samen te brengen: the shifting borderlines between what is being remembered and recorded and what is not.

Kan nieuwe mediakunst ons enkele hints geven omtrent een post-metafysische manier van denken over kunst, en in het bijzonder zijn relatie tot het archief? Om dit na te gaan en visueel voor te stellen gebruikte Gere een output van het softwareprogramma Biomorph. Aan de hand van dit werk van nieuwe mediakunst, dixit Gere, denkt hij na over het archief.

Het hedendaagse kustinstituut is niet langer een vaststaande identiteit maar heeft zich op vele manieren geopend. Het denken over het archief past volgens Bosma in een culturele shift van broadcasting naar narrowcasting, consument naar gebruiker, gebruiker naar eindgebruiker. Zowel kunst als het publiek hebben een nieuwe status gekregen.

Volgens Oliver Grau zijn er overal verspreide partikels van mediakunstgeschiedenis terug te vinden, maar een allesomvattende kunstgeschiedenis bestaat nog steeds niet. Nieuwe mediakunst heeft een lange weg achter de rug, maar de premisse van Oliver Grau is dat deze kunst niet kan begrepen worden zonder kennis van zijn geschiedenis.

Steve Dietz’ presentatie draaide rond het kernwoord ‘rescension’. Rescension gebeurt door het herschrijven van een origineel werk, er elementen aan toevoegen of verwijderen en is geheel antihiërarchisch. Dietz bracht deze praktijk in relatie tot het archief.

Terwijl de discussie omtrent sociaal geheugen nog steeds gedomineerd blijft door vage categorieën zoals ‘collectief geheugen’ is volgens Wolfgang Ernst met de aankomst van elektromagnetische media een nieuw niveau van microgeheugens opgestaan. Ernst spreekt liever over ‘the archival field’, naar analogie met het magnetische veld, dat de gekende classificatiesystemen kan vervangen.