Interview met Bruno Burtre (VectraCom) (deel 1/2)

PACKED: Welk parcours doorliep u? Wat hebt u gedaan voor u bij VectraCom terechtkwam?

Bruno Burtre: In 1990 begon ik mijn carrière bij Sony als 'ondersteunend technicus' en daarna was ik er vijftien jaar lang verantwoordelijk voor de klantenondersteuning wat magneetbanden betreft, in het bijzonder de professionele formaten. Ik was ook verantwoordelijk voor de ontwikkeling van verpakkingen, waarbij we ons bezighielden met het ontwerp van cassettes en het personaliseren ervan wanneer een klant een specifieke eis had.

Daarna was ik 'kwaliteitsdirecteur Europa' voor de magneetproducten van Sony. In Dax was de productie-eenheid gevestigd waar Betacam,¹ Digital Betacam,² VHS,³ DV⁴ en 8mm⁵ voor heel Europa en ook voor een deel van de Amerikaanse markt werden geproduceerd.


PACKED: Welke formaten waren bestemd voor de Amerikaanse markt?

Bruno Burtre: Sinds 1991 worden alle Betacam SP⁶-cassettes die in Europa worden verkocht in Dax geproduceerd en een deel daarvan ging naar de VS. De Digital Betacam-cassettes die vandaag verkocht worden in de VS, worden gefabriceerd in Japan.


PACKED: Waarom bent u beginnen te werken aan de bewaring van content bij Sony?

Bruno Burtre: We zijn begonnen met een restauratieatelier voor magneetbanden, omdat almaar meer Europese klanten ons om oplossingen vroegen voor hun archieven. Het behandelen van hun problemen heeft Sony ertoe gebracht om een preserveringsatelier op te starten. Het idee kwam als vanzelf, omdat we wisten hoe de banden gefabriceerd werden en ook hoe ze het best konden worden gerestaureerd.

Denis Mahé, de technicus met wie ik in die tijd samenwerkte, is nu technisch directeur bij VectraCom. We hebben een vergelijkbaar parcours afgelegd: beiden hebben we een audiovisuele opleiding gevolgd en hebben we ook een evolutie meegemaakt in de televisiewereld bij Sony wat de productie van magneetbanden betreft. In die tijd waren bedrijven als VectraCom onze concurrenten op een aantal vlakken. Ze maakten deel uit van Europese projecten als Presto Space.⁷


PACKED: Hoe is uw werk veranderd sinds u bij VectraCom werkt?

Bruno Burtre: Bij Sony concentreerden we ons voornamelijk op de bewaring van documenten, met name de digitalisering van banden. We deden niet aan restauratie en we werkten enkel met magneetbanden. Bij VectraCom transfereren we zowel video- als audiobanden, en doen we ook Telecine-omzettingen en beeldcorrectie in SD,⁸ HD⁹ en 2K.¹⁰

Dan is er nog het complete restauratiegedeelte, waarbij gebruik wordt gemaakt van tools als Archangel,¹¹ dat realtimerestauratie mogelijk maakt, of van software als Revival¹² en Nucoda.¹³


PACKED: Welke formaten kunt u omzetten?

Bruno Burtre: We zijn in staat om te werken met de belangrijkste in Europa geproduceerde professionele formaten en amateurformaten: de 2",¹⁴ de 1" IVC,¹⁵ de 1" A,¹⁶ de 1" B,¹⁷ de 1" C,¹⁸ de M2,¹⁹ de BETAMAX,²⁰ U-MATIC, ²¹ de BVU,²² de 1/2" EIAJ en zijn voorloper,²³ de 1/4"-band, ²⁴ de VCR,²⁵ de V2000,²⁶ de BETACAM, Betacam SP, Digital Betacam, de DVCAM,²⁷ de DVC PRO,²⁸ de VHS, de digitale VHS,²⁹ de D1³⁰ en D2.³¹ Voor haast al die formaten hebben we ook NTSC ³²-afspeeltoestellen in ons bezit en ook de Time-Base Correctors³³ uit die tijd, die onmisbaar zijn om een bruikbaar signaal te verkrijgen bij formaten als 1” en U-matic.

We zijn ook in staat om 16mm-³⁴ en 35mm-film³⁵ te digitaliseren in HD, 2K en heel binnenkort in MJPEG2000³⁶ en DCP.³⁷ We hebben ook een monitor met 819 lijnen die dient om bepaalde archiefbeelden op pellicule over te zetten.

We kunnen daarnaast ook content leveren op alle soorten dragers die de klant wenst en ook omzettingen doen van band naar band op Digital Betacam, HDCAM,³⁸ HDCAM SR,³⁹ DVCPRO 25/50 enz. De enige drager die op dit moment ontbreekt, is de DVC Pro 100, die ook DVC Pro HD⁴⁰ genoemd wordt.


PACKED: Gebruikt u reinigingstoestellen voor de banden?

Bruno Burtre: Ja, we gebruiken een RTI-toestel⁴¹ voor het U-matic-formaat en we hebben Recordtech-toestellen⁴² voor de 2”-banden. Voor andere dragers gebruiken we er daarentegen geen. Het principe van de RTI-reinigingstoestellen is dat ze de band over een stukje stof laten lopen, een dusting paper zoals dat heet, om stofdeeltjes op de band weg te halen. Vaak zijn die toestellen mechanisch echter niet erg betrouwbaar. Als het toestel vuil is en stofdeeltjes op het stuk stof blijven hangen, is er een groot risico op krassen op de banden. Daarom worden die reinigingstoestellen met mondjesmaat gebruikt en alleen door geschoolde technici, omdat deze toestellen niet dezelfde mechanische precisie hebben als een videorecorder. Als ze niet goed onderhouden worden, lopen we het risico dat de band beschadigd wordt in plaats van gereinigd.

Voor de reiniging van andere formaten gebruiken we vaak de videorecorder zelf en daarom hebben we ook twee soorten videorecorders: één voor omzettingen, één voor reiniging. Met die laatste kan de band worden ontlucht door snel vooruit of achteruit te spoelen. In sommige gevallen wordt de band helemaal gelezen; de leeskop zorgt dan voor de reiniging: de leeskop veroorzaakt wrijving op de magneetband – een groot voordeel in vergelijking met het stukje stof – doordat hij met een druk van enkele gram langs de band strijkt met een luchtkussentje en verwijdert zo de ongewenste deeltjes. Uiteraard zetten die deeltjes zich dan af rond de videorecorder, maar zonder sporen achter te laten op de band. We hebben zoveel videorecorders dat we er de voorkeur aan geven om voor reiniging een toestel te gebruiken met oude koppen, die niet meer de vereiste scherpte hebben en niet meer kunnen worden gebruikt voor omzettingen, omdat de verkregen beeldkwaliteit te slecht is. Om banden te reinigen blijkt dit daarentegen zeer doeltreffend te zijn.


Een Recortec-reinigingstoestel voor 2"-banden.


PACKED: Is een enkele kop ook bijna zo doeltreffend als schraapmessen en papier?

Bruno Burtre: Vaak wel, ja, en het is vooral minder gevaarlijk voor de band. We hebben een deel van de U-matic-archieven van het INA⁴³ behandeld en de procedure die zij hebben ontwikkeld in samenwerking met VectraCom bestond erin om vooraf een weergave te doen met een specifieke videorecorder. Je hebt dus het best twee toestellen, één om de band te ontrollen en een andere om de omzetting te doen. In de slechtste gevallen gebruiken we een RTI-reinigingstoestel, bijvoorbeeld wanneer de banden kleven.


PACKED: Hebben de banden systematische reiniging nodig?

Bruno Burtre: Ik zou zeggen dat alle recente formaten onmiddellijk kunnen worden gedigitaliseerd, en met recent bedoel ik dan alle banden die dateren van na 1996-1997. Na vijftien jaar is een ontluchting noodzakelijk.

We gebruiken dat ontluchtingssysteem van de band vóór de weergave, bijvoorbeeld voor de formaten van het type 1” B. Voor de 2”-banden hebben we zeer goede reinigingstoestellen die we aangepast hebben om stofdeeltjes beter op te zuigen en te vermijden dat ze zich opeenhopen op de dusting papers. Voor de U-matic-cassettes gebruiken we RTI-reinigingstoestellen of andere videorecorders. Naast het Samma-reinigingstoestel,⁴⁴ dat een goed product is voor de banden van de Betacam-familie, zijn er de RTI-reinigingstoestellen die op mechanisch vlak enigszins ruw zijn. Toch zijn het goede toestellen als ze naar behoren worden gebruikt, maar dan moeten ze wel worden onderhouden. De Samma-reinigingstoestellen voor de banden van de Betacam-familie zijn werkelijk heel goed gemaakt, omdat ze een realtime controlefunctie hebben voor de verontreiniging van de stof, wat het mogelijk maakt om de spoelsnelheid op te voeren of het toestel de opdracht te geven tot een ander soort reiniging.


PACKED: Ondergaan de weergavetoestellen die voor omzettingen worden gebruikt af en toe ook aanpassingen?

Bruno Burtre: Ja, vaak worden de wiskoppen losgekoppeld en verbonden met het chassis van het weergavetoestel om problemen te vermijden met statische ladingen en ook eenvoudigweg om te vermijden dat archieven worden gewist. Dat lijkt dom, maar het is een extra zekerheid. Zo nu en dan plaatsen we kleine stukjes papier op die plaats om een eerste reiniging te doen.





Papierstroken op een leeskop voor 1"-banden.


Voor sommige toestellen hebben we het chassis opnieuw moeten bouwen, omdat ze waren opgeslagen op zolders en ze behoorlijk beschadigd waren. We passen een toestel ook aan voor bijzondere formaten. Zo bestond er op een gegeven moment een 1”-weergavetoestel dat grote spoelen kon lezen. Dat toestel is echter zo zeldzaam dat we een standaard weergavetoestel moesten aanpassen door de as te verplaatsen, zodat de grote spoelen gelezen zouden kunnen worden.





Een afspeeltoestel voor 1"-banden van SONY dat aangepast werd voor de overzetting van grote spoelen.


In ieder geval staan bij VectraCom alle toestellen open. In de archiefwereld is het onmogelijk om een cassette in een videorecorder te stoppen en ervan uit te gaan dat de omzetting meteen zal lukken. Er is altijd wel een cassette die hapert, die beschadigd wordt of waarvan de band wordt bekrast en het afgezette magnetische residu het weergavetoestel beschadigt en dus ook alle omzettingen die je daarna doet. Bij oude formaten worden alle omzettingen stuk per stuk uitgevoerd.



Voor bepaalde toestellen zijn de chassis hermaakt.


PACKED: Gebruikt u een 'oven' voor moeilijke banden?

Bruno Burtre: Bij Sony gebruikten we negen van de tien keer baking voor de 2”- en 1”-B-formaten; voor U-matic-cassettes was dat variabeler. De oven laat toe om het magnetisme te stabiliseren, maar dat heilzame effect duurt slechts ongeveer vijf dagen en dus moet de band worden omgezet binnen dat tijdsbestek. Bij VectraCom verwerken we de band doorgaans binnen de twee dagen nadat hij uit de oven komt, omdat de band de tijd moet krijgen om terug op omgevingstemperatuur te komen. Zonder ons precieze protocol te onthullen, omvat onze werkwijze een temperatuursverhoging, die wordt gevolgd door een stabilisatie van een bepaalde duur en na een korte rustperiode zetten we dan de band om. Bij VectraCom volgt het reinigingsstadium op de baking.


PACKED: Waarom gaat de baking vooraf aan de reiniging?

Bruno Burtre: Omdat tijdens de baking de magnetische laag geregenereerd wordt en op een bepaalde manier robuuster wordt. Als de reiniging vooraf gebeurt, bestaat dus het risico dat de partikels die na de baking zouden kunnen worden gebruikt, verloren gaan. Baking is niets anders dan een procedé dat wordt gebruikt bij de fabricatie van de banden. Wanneer een band gefabriceerd wordt, wordt er een laag magnetische verf aangebracht op een polymeerondergrond en zodra dat gebeurd is, blijft de band twee dagen liggen bij een temperatuur die overeenstemt met die van de baking. In de industrie is die baktijd nodig om de volledige magneetlaag van de jumbo roll – een rol magneetband die twintig kilometer lang is – robuust genoeg te maken. Door de jaren heen desintegreren de bindmiddelen, de lijmen en alle additieven die werden gebruikt bij de fabricatie van de band. Wanneer de banden aan hoge temperaturen blootgesteld worden, treden twee fenomenen op: het vocht dat zich op de band heeft vastgezet heeft, wordt weggenomen en de bindmiddelen worden lichtjes geregenereerd. Als we de band vooraf reinigen, lopen we dus het risico om instabiele deeltjes van het magnetisch oppervlak weg te halen die minder instabiel zouden zijn na de baking.


PACKED: Bestaat de kans niet dat het stof op de band zich vastzet als het vooraf niet wordt weggehaald?

Bruno Burtre: Nee. Als het stof vluchtig is, zet het zich niet vast, omdat bij de baking de temperatuur niet bijzonder stijgt: ze ligt dicht bij de temperatuur die gebruikt wordt bij de fabricatie van de band.


PACKED: Is baking een proces dat herhaaldelijk kan worden toegepast?

Bruno Burtre: Ik heb nooit gelezen of gehoord dat hiervoor tegenindicaties waren en tot nog toe zijn we er hier in geslaagd om het twee of drie keer te herhalen. Het is evenwel niet onze bedoeling om de band achteraf opnieuw te gebruiken, omdat we de digitalisering en bewaring van de content voor ogen hebben. We dus geen ervaring hebben met wat er zich mettertijd kan voordoen; zodra de content opgeslagen is, zijn de langetermijneffecten op de band voor ons niet van belang.


PACKED: Welk type oven gebruikt u?

Bruno Burtre: Dit zijn gewone geklimatiseerde kasten die ook worden gebruikt door diensten die industriële kwaliteitscontroles uitvoeren. De temperatuur en vochtigheidsgraad zijn er afgeregeld, wat verwarmingscycli mogelijk maakt. Bij Sony werden deze gebruikt om testen uit te voeren, bijvoorbeeld om te zien hoe de banden het deden in een kast met een vochtigheidsgraad van 80% bij 45°C en een andere kast met 0% vochtigheidsgraad bij 5°C.



Een geklimatiseerde kast voor baking.


PACKED: Welke reinigingstechnieken gebruikt u nog?

Bruno Burtre: Voor films gebruiken we de reinigingssystemen van Lipsner-Smith,⁴⁵ die het mogelijk maken om de film in een emulsie onder te dompelen die het oppervlak van de drager reinigt. Bij VectraCom kunnen drie technici het Lipsner-Smithreinigingstoestel bedienen. Om te werken met deze apparatuur moet je handschoenen en een masker dragen en moet er een afzuigsysteem zijn voor de dampen en de geuren van de oplosmiddelen, omdat het toestel met tetrachlooretheen werkt. De bedieningsmodus is behoorlijk ingewikkeld, omdat de oplosmiddelen moeten worden nagekeken, de geleiders moeten worden schoongemaakt enz. De Telecineoperatoren die het gebruiken omdat ze een slechte beeldkwaliteit zullen bekomen bij de omzetting als de reiniging slecht werd gedaan.

Toen we voor Sony werkten, had Denis Mahé een toestel ontwikkeld dat oplosmiddelen en ultrageluiden gebruikte om de magneetbanden te reinigen. Het was een prototype dat een vergelijkbare methode gebruikte als de Lipsner-Smith; we dompelden de band onder in een mengsel van oplosmiddelen en droogden ze. We gebruikten het voornamelijk voor de reiniging van 2”-banden die dateerden van de ‘grote 3M-jaren’, toen 3M op het slimme idee was gekomen om naafkransen te maken met mousse aan de binnenkant om de randen van de banden niet te ‘beschadigen’. Het probleem was dat de mousse vastgekleefd was met neopreenlijm, die zich vervolgens afzette op de banden. In het prototype dat wij hadden ontwikkeld, deed het oplosmiddel de lijm ontbinden zonder de magneetband aan te tasten.

We hadden ook een oplosmiddel ontwikkeld om het oppervlak van de magneetband te smeren, dat we voornamelijk gebruikten voor de ?” open-reel-formaten.



Het Lipsner-Smith-toestel dat bij VectraCom gebruikt wordt om films te reinigen.


PACKED: Wat was daar het principe van?

Bruno Burtre: Bij de fabricatie van een U-maticband, bijvoorbeeld, worden smeermiddelen toegevoegd aan de magneetverf en na enkele jaren opslag zien we soms een wit poeder op de banden. Dat poeder kan op verschillende manieren ontstaan: in de eerste plaats kan het schimmel zijn, zoals bijvoorbeeld op de audiobanden uit de jaren 1950, waarop je vrij vaak schimmel terugvindt in de vorm van wit poeder. Voor 1985 werden bepaalde formaten niet behandeld met fungicides, maar na 1985 werd het gebruik ervan de norm bij de fabricatie van banden bij Sony en bij de meeste andere fabrikanten. Daarom hebben banden vanaf het midden van de jaren 1980 geen schimmelproblemen meer.

Bij recente banden is dat witte poeder samengesteld uit smeermiddelen die gestold zijn op het oppervlak. Dat wijst erop dat de gladheid van de band weg is. Zelfs na een reiniging die het poeder weghaalt, verdwijnt het beeld na vijf minuten in het afspeeltoestel. De enige oplossing is dan om een fijne laag smeermiddel op de band aan te brengen met een doek.


PACKED: Dat was dus een manueel procedé?

Bruno Burtre: Bij Sony hadden we een werktuig ontwikkeld dat door middel van tempografie een dunne laag smeermiddel afzette. In die tijd hebben we een toestel kunnen ontwikkelen om dat te doen, maar hier is dat iets wat op meer artisanale wijze gebeurt, met een doek rechtstreeks op de band wanneer die in het toestel zit.


PACKED: U hebt deze apparatuur niet kunnen meenemen toen u wegging bij Sony?

Bruno Burtre: Jammer genoeg niet, omdat Sony ons de toestellen niet wilde verkopen. Nu had die apparatuur niets bijzonders, het product dat we hadden gevonden was dat veeleer wel. Het was een product dat bij de fabricatie van de magneetband gebruikt werd en waarvan de mengverhouding werd gerealiseerd in het chemische laboratorium van Sony. We hebben in die tijd vele tests kunnen uitvoeren, want om zoiets te doen werken is een precieze dosering nodig. Met een slechte mengverhouding kleefde de band nog meer en liep die helemaal niet meer in de videorecorder. Het grote probleem met smeermiddelen op het oppervlak is dat je de dunne laag die je aanbrengt ook snel moet kunnen drogen, omdat de band anders vochtig wordt en niet glijdt.


PACKED: Zo'n type oplossing kunnen ontwikkelen, was één van de voordelen van werken voor een grote onderneming als Sony.

Bruno Burtre: Ja, omdat er veel werknemers waren en meer middelen. We hadden vier technici, wat ons in staat stelde om, naast het omzetten, aan onderzoek en ontwikkeling te doen. In die tijd hebben we enorme vooruitgang geboekt. We konden prototypes bouwen dankzij het mechanische atelier, waar we de onderdelen zelf konden fabriceren, en het chemielaboratorium, waar we oplosmiddelen konden ontwikkelen. Voor een bedrijf van het formaat van VectraCom is dat uiteraard ingewikkelder, maar het voordeel is dat Denis Mahé en ik naar VectraCom gekomen zijn met de kennis die we verkregen en ontwikkeld hebben bij Sony.


PACKED: Komt het fenomeen van de klevende band voornamelijk voor bij U-maticbanden en ?”-banden?

Bruno Burtre: Dit probleem bestaat ook bij1” B-banden. We hebben een behoorlijk rampzalige ervaring met bepaalde merken van deze banden. Dat is paradoxaal, omdat ik dezelfde merken in Spanje heb gezien en ze daar goed liepen. De zender TVE heeft een groot digitaliseringsproject voor 1” B-banden; we hebben een studie uitgevoerd voor hen en voor het eerst heb ik 1” B-banden gezien die goed liepen. Alle 1” B-banden die ik daarvóór heb moeten omzetten en die uit Duitsland of Engeland kwamen, zorgden voor enorme problemen.


PACKED: Had dat te maken met de klimatologische omstandigheden?

Bruno Brutre: Ja, dat is een essentieel element. Wanneer we een partij cassettes ontvangen, kunnen we wel weten dat het U-matic-banden zijn van een bepaald jaar of hun inhoud precies kennen, maar het is de manier waarop de banden opgeslagen werden die het verschil maakt. Bij twee identieke U-matic-banden van twee verschillende klanten kan de ene makkelijk om te zetten zijn, terwijl de andere enorme problemen oplevert.

We hebben net archieven uit Nigeria omgezet. Het ging om de archieven van een Afrikaans kunstenfestival, de Festac,⁴⁶ dat plaatsvond in 1977. Het percentage mislukkingen was groter dan 20%. Het zijn 2”-, 1”-en U-Matic-banden. Bij de U-matic-banden, waarvan de geleiders binnenin de cassettes verroest waren, waren we verplicht om de cassette te demonteren en de band in een nieuwe doos te plaatsen om hem te kunnen digitaliseren. Ze reinigen en afspelen zoals ze waren, zou de banden onherstelbare schade hebben berokkend. Alle 2”-banden van Memorex van dat festival kleven en blokkeren de toestellen, zelfs na baking en reiniging.


PACKED: Er zijn dus banden die bekendstaan als problematischer dan andere?

Bruno Burtre: Ja, er zijn merken waarvan we op basis van het productiejaar weten dat ze problematisch zijn. Voor het 2”-formaat zijn bijvoorbeeld de banden van Memorex van bepaalde jaren zelfs na de oven en reiniging nog vervuild, terwijl andere banden al na de reiniging functioneren, zonder dat baking nodig was. Dat varieert met de merken en de jaren, maar ook met de formaten. Af en toe, bij de 2”-banden bijvoorbeeld, zullen de Agfa's goed lopen, terwijl de 1”- banden van hetzelfde merk veel problemen zullen opleveren.

In opdracht van het INA zijn we nu voor de zender RFO bezig met het omzetten van 1” B-banden van BASF die problemen opleveren omwille van het klimaat van de overzeese departementen en gebieden. Op honderd banden hebben we een mislukkingspercentage van 10%, omdat de banden kleven zelfs nadat ze in de oven zijn geweest.

Ik weet dat de 1”-banden van Fuji zeer goed zijn, maar elk merk heeft afhankelijk van het formaat zo zijn plus- en minpunten en je kunt niet zeggen dat het ene beter is dan het andere. Dat is vrij empirisch. Bovendien werden de kleine merken zo nu en dan door de grote merken gefabriceerd.


PACKED: En alleen de naam en de verpakking veranderden?

Bruno Burtre: Heel vaak wel, fabrikanten verenigen zich en er zijn weinig productielijnen in de wereld.


PACKED: Moeten sommige 'zieke' banden worden geïsoleerd van andere banden?

Bruno Burtre: Ja. Het is me vrij vaak overkomen dat ik bij klanten een azijngeur kon ruiken van zodra ik in hun archieven binnenging. Nu hebben we in Dax testen uitgevoerd waarbij we een Betacam-cassette in een geklimatiseerde ruimte bij een bokaal azijn geplaatst hebben en de resultaten waren rampzalig. Als een band opgeslagen wordt in een azijnomgeving, wordt de magnetische laag aangetast en veroorzaakt dat een snelle verontreiniging. Op basis van die studies geven we onze klanten altijd de raad om alle door azijn aangetaste films op te sporen en te isoleren.

Cliquez hier om deel 2 van dit interview te lezen.


Voetnoten

¹ Betacam is een professioneel video-opnameformaat op een magneetband dat door Sony ontwikkeld werd vanaf 1982 en in 1983 werd gelanceerd. De cassettes, waarvan de band een ½” breed is, zoals VHS, bestaat in twee maten: S en L. Het is het eerste professionele analoge formaat dat het mogelijk maakt om de luminantie- en chrominantiesignalen afzonderlijk op te nemen.
² Digital Betacam of DigiBeta is een digitale versie van het Betacam-formaat. Lange tijd werd het beschouwd als het ideale formaat voor de archivering van audiovisuele documenten, omdat er geen enkel generatieverlies optreedt tussen twee kopieën. Sinds de technologische evolutie heeft geleid tot de archivering van bestanden op harde schijven of banden geniet Digital Betacam niet langer de voorkeur voor videoarchivering.
³ VHS duidt op een norm van videosignaalopname op een ½”-magneetband die door JVC ontwikkeld werd aan het eind van de jaren 1970. De verspreiding ervan onder het grote publiek werd aangekondigd in 1976. In de jaren 1980 en 1990 werd het VHS-formaat de videonorm voor het grote publiek met als concurrenten de Betamax van Sony en de V2000 van Philips.
⁴ Met DV worden cassettes bedoeld waarop digitale video opgenomen wordt in een DV-formaat (Digital Video). De DV-cassettes bestaan in twee formaten: de DV-cassettes (maat "L") en de MiniDV-cassettes (maat "S").
⁵ 8mm betekent hier Video8 en de latere Hi8, een analoge video-opnamestandaard met Sony-camcorders voor het grote publiek, waarvoor 27 fabrikanten een vergunning hebben verkregen.
⁶ De Betacam SP (SP voor 'Superior Performance') verhoogt de horizontale definitie van de Betacam tot 400 lijnen en tot 700 lijnen voor de recentste versies, zowel de lopende band als de geluidskwaliteit, waarvan het aantal kanalen van twee naar vier gaat. De Betacam SP werd de standaard voor de meeste televisiestations tot het eind van de jaren 1990.
⁷ Presto Space is een Europees project dat liep van 2004 tot 2008 onder de leiding van het INA. Het project streefde ernaar om oplossingen te ontwikkelen voor de miljoenen uren audiovisuele archieven die werden bedreigd door de degradatie van dragers, het verdwijnen van afspeeltoestellen en de hoge kosten om dit patrimonium te bewaren.
⁸ De term Standaarddefinitie (SD) verwijst naar een beeld met een resolutie van 480 lijnen (voor NTSC) en van 576 lijnen (voor PAL). De resolutie beschrijft het aantal lijnen waaruit een beeld samengesteld is (horizontale rijen visuele data).
⁹ HD of Hoge Definitie verwijst vandaag naar videoformaten waarvan de resolutie beter is dan de ‘standaarddefinitie’ (SD). Er bestaan op dit ogenblik twee HD-resoluties: 1080 of 720 lijnen.
¹⁰ De uitdrukking 2K betekent ‘2000’. Het betreft een afkorting die is afgeleid van de eenheidsmaat kilo, die 1000 voorstelt. Een beeld van 2K is een digitale beelddefinitie die ongeveer overeenstemt met 2048 op 1080 pixels of 2 kilo-octet per lijn. Deze beelddefinitie wordt in het bijzonder gebruikt voor digitale cinema. (Bron: Wikipedia)
¹¹ Zie: http://www.snellgroup.com/products/conversion-and-restoration/restoration/archangel-ph.c
¹² Zie: http://www.blackmagic-design.com/products/davincirevival/
¹³ Zie: http://digitalvision.tv/media-bu/products/nucoda.aspx
¹⁴ Het 2”-formaat Quadruplex (ook 2" Quad genoemd of gewoon Quad) was het eerste videoformaat dat een praktisch en commercieel succes was. Het werd ontwikkeld en gecommercialiseerd voor de televisie-industrie in 1956 door de Amerikaanse firma Ampex.
¹⁵ De International Video Corporation (IVC) was een bedrijf in Californië dat verschillende modellen videorecorders voor industrieel en professioneel gebruik gefabriceerd heeft. Hun producten waren heel populair in de industriële en institutionele markten. De 1”-IVC-videorecorders van de 800-serie zijn draagbare reel-to-reel-kleurenrecorders met een helicoïdale band met een breedte van 25mm die loopt tegen 17,2 cm per seconde. (bron: Wikipedia)
¹⁶ Het formaat 1” type A is een videoformaat op een schroefvormige open band dat in 1965 werd ontwikkeld door Ampex. Het was een van de eerste gestandaardiseerde 1”-videobandformaten (25mm); het merendeel van de andere bandformaten met die afmetingen waren in die tijd propriëtair.
¹⁷ 1” type B is een videoformaat dat in 1976 ontwikkeld werd door Bosch Fernseh, een afdeling van Bosch in Duitsland. De band, met een breedte van 1” , zat op een spoel. Het formaat genoot niet hetzelfde succes als zijn directe concurrent, de 1” type C.
¹⁸ Het formaat 1” type C is een professioneel videoformaat op spoel dat werd ontwikkeld en gelanceerd door Ampex en Sony in 1976. Het verving het toen overwegend gebruikte 2” Quadruplex-type, omwille van zijn kleinere afmetingen en de licht superieure videokwaliteit van de recorders.
¹⁹ M2 (RECAM) is een professioneel videocassetteformaat dat in 1986 door Panasonic ontwikkeld werd als antwoord op de Betacam SP van Sony.
²⁰ Betamax is een videocassetteformaat met een band van ½” . Het werd in 1975 gecreëerd door Sony en was bestemd voor de opname van televisieprogramma's thuis.
²¹ U-matic ¾” is een analoog videoformaat dat aan het eind van de jaren 1960 door Sony werd ontwikkeld en dat bestond uit een ¾”-band binnenin een cassette. De opvolger ervan zou het analoge Betacam-formaat worden.
²² U-matic heeft twee afgeleiden voortgebracht: de BVU (Broadcast Video U-matic) die werd geïntroduceerd in 1978 en de BVU SP in 1988. Die afgeleiden hadden tot doel de beeldkwaliteit te verbeteren.
²³ ½” open reel is een analoog videoformaat dat in 1965 werd gelanceerd. De ½”-band zit niet in een cassette maar op een open spoel. Deze banden werden gebruikt in de eerste draagbare videorecorders en werden overvloedig gebruikt door kunstenaars, leerkrachten en activisten. Kort gezegd bestaan er twee categorieën ½” open reel: CV (Consumer Video) en AV (EIAJ type 1). Hoewel de banden identiek lijken, zijn de leestoestellen niet compatibel.
²⁴ Akai ¼” is een videobandformaat dat wordt geproduceerd door Akai Electric Ltd. uit Tokyo, Japan. Het is een draagbaar systeem met een camera die werd geleverd met een kleine, afneembare videomonitor en een optionele radiofrequentiemodulator (of RF-modulator) om het met een televisietoestel te kunnen gebruiken.
²⁵ VCR (of Video Cassette Recording) is een video-opnameformaat op een ½”-magneetband die werd ontwikkeld door Philips in 1972. Een VCR LP (VCR-Long Play) zag het licht in 1976.
²⁶ Video 2000 (of nog V2000, Video Compact Cassette of VCC) is een ½”-videobandformaat dat geproduceerd werd door Philips en Grundig en bestemd was om thuis televisieprogramma's op te nemen. Het bestond van 1979 tot 1988 haast uitsluitend in Europa en concurreerde met de VHS- en Betamax-formaten.
²⁷ DVCAM is een digitaal videoformaat dat in 1996 werd ontwikkeld door de firma Sony. Het gaat hier om de ‘professionele’ versie van de Digital Video (DV). (Bron: Wikipedia)
²⁸ De DVCPRO is een videoformaat dat werd ontwikkeld door Panasonic. Het is eigenlijk een professionele versie van het DV-formaat dat tot doel had aan beeldjournalisten een complete opname- en postproductie-omgeving te bieden. Het neemt de basiskenmerken over van DV (bandformaat, compressiestandaard ...), maar onderscheidt zich ervan op enkele fundamentele vlakken. Bij DVCPRO is de band niet meer van het type dat verdampt metaal bevat, maar neergeslagen metaaldeeltjes, wat hem robuuster maakt. (Bron: Wikipedia)
²⁹ D-VHS (Digital Video Home System), dat gecommercialiseerd werd vanaf 1998, is een digitaal videoformaat dat door JVC ontwikkeld werd in samenwerking met Hitachi, Matsushita en Philips. De D-VHS gebruikt hetzelfde type mechanisme en dezelfde drager als de videocassettes van het type S-VHS.
³⁰ D-1 is een SMPTE-norm van digitale videorecorders die in 1986 geïntroduceerd werd dankzij de inspanningen van de SMPTE-engineeringcomités. Het begon als een BTS-product van Sony en Bosch en was het eerste grote professionele digitalevideoformaat.
³¹ D-2 is een professioneel formaat voor digitale video dat werd ontwikkeld door Ampex en andere fabrikanten die verenigd waren in de standaardiseringsgroep van de Society of Motion Picture and Television Engineers (SMPTE).
³² NTSC (National Television Systems Committee) is een Amerikaanse standaard voor de codering van kleurvideosystemen. Het gebruikt 525 lijnen met een snelheid van 30 beelden per seconde.
³³ Dit is een elektronisch toestel dat wordt gebruikt om de instabiliteit van een videosignaal te corrigeren tijdens het lezen van een band.
³⁴ 16mm-film werd in 1923 geïntroduceerd door Eastman Kodak als een goedkoop alternatief voor amateurs voor het conventionele 35mm-formaat. 16mm slaat op de breedte van de film. Het was in de eerste plaats bestemd voor de amateurmarkt en werd door de filmindustrie vaak als kwalitatief minderwaardig beschouwd. 16mm werd evenwel enorm vaak gebruikt voor televisie en wordt nog steeds gebruikt door experimentelefilmmakers en andere kunstenaars. De belangrijkste fabrikanten van 16mm-film zijn Kodak en Fujifilm.
³⁵ Het 35mm-formaat is een standaardfilmformaat met een breedte van 35 millimeter, dat aanvankelijk gecreëerd werd voor de bioscoop. Het is relatief ongewijzigd gebleven sinds de introductie door William Dickson en Thomas Edison in 1892. De standaard afspeelsnelheid voor cinema is vier perforaties per beeld, of ongeveer 53 beelden per meter. 35mm werd in 1989 ontworpen als internationale standaard en is bij uitstek het dominante formaat gebleven dankzij het goede compromis dat het biedt tussen de kwaliteit van het opgenomen beeld en de kostprijs van de film. De alomtegenwoordigheid van 35mm maakt het tot het enige formaat in de filmindustrie, analoog of digitaal, dat kan worden geprojecteerd in haast elke filmzaal ter wereld. (Bron: Wikipedia)
³⁶ MJPEG2000 of Motion JPEG2000 is het derde onderdeel van de beeldcompressienorm JPEG2000 en is een video-applicatie. Het principe is heel eenvoudig: elke videobeeld wordt gecodeerd in het JPEG2000-formaat. Een MJPEG2000-video is dus een eenvoudige aaneenschakeling van beelden in het formaat JPEG2000, middels enkele kleine headermodificaties, op dezelfde manier als de MPEG een JPEG-beeldcompilatie is. (Bron: Wikipedia)
³⁷ Een Digital Cinema Package (DCP) is het digitale filmequivalent van de projectiekopie die in de traditionele (analoge) cinema voorkomt in de vorm van spoelen van zilverhoudende 35mm-film. Een DCP is een verzameling computerbestanden (beelden, geluiden, ondertitels, metadata ...) die bestemd zijn om te worden opgeslagen en in een projectiecabine te worden afgespeeld met een DCP-weergavetoestel dat verbonden is met een digitale projector.
³⁸ HDCAM is een professioneel videoformaat dat in 1997 werd gecreëerd door Sony. Het is een digitaal Hogedefinitieformaat in zuivere 16/9. (Bron: Wikipedia)
³⁹ HDCAM SR is een professioneel videoformaat dat in 2003 werd gecreëerd door Sony. Het is een digitaal Hogedefinitieformaat in zuivere 16/9. (Bron: Wikipedia)
⁴⁰ DVCPRO HD is een Hogedefinitieformaat dat in 2000 door Panasonic ontwikkeld werd en dat ook bekend is onder de naam DVCPRO100.
⁴¹ RTI is een Amerikaans bedrijf dat onder andere toestellen verkoopt om verschillende formaten videobanden zoals de 1” of U-matic te reinigen en te evalueren. Zie: http://www.rtico.com/products1.html
⁴² Recordtech was een bedrijf in Silicon Valley dat reinigingstoestellen maakte voor verschillende bandformaten.
⁴³ Het Institut National de l'Audiovisuel bij Bry-sur Marne ten oosten van Parijs is sinds haar stichting in 1975 bewaarder van de volledige archieven van de Franse radio- en televisie-uitzendingen. Het is haar missie om duizenden uren radio- en televisieprogramma's op te slaan, te restaureren, te bewaren en er inzage in te geven. Zie het interview met het INA op deze site: http://www.packed.be/nl/resources/detail/interview_ina/interviews/
⁴⁴ Zie: http://www.fpdigital.com/
⁴⁵ Zie: http://www.rtico.com/lipsner/
⁴⁶ Festac is het Festival des Arts et de la Culture du Monde Noir, dat in 1977 werd georganiseerd in Lagos, Nigeria.