…
Tweede uitbreiding van De Basis voltooid (Update)

DE BASIS is een set van minimale eisen voor de digitalisering van erfgoed, die door Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) is samengesteld in nauw overleg met de erfgoedsector. DE BASIS vormt een houvast voor alle erfgoedinstellingen die willen weten aan welke technische eisen hun digitaliseringspraktijk ten minste dient te voldoen. De in DE BASIS opgenomen eisen maken daarnaast deel uit van meerdere subsidieregelingen.

In het afgelopen jaar is DE BASIS in belangrijke mate uitgebreid. Begin 2009 werd DE BASIS, die toen nog bestond uit zeven minimumeisen om de vindbaarheid van digitale erfgoedcollecties te vergroten, uitgebreid met maar liefst twintig standaarden rond de thema's vervaardiging en duurzaamheid. Kort daarna werd de tweede uitbreiding van DE BASIS gestart. Deze uitbreiding voorziet in minimumeisen voor de digitale beschrijving (metadata) en presentatie (websitebouw) van digitaal erfgoed. In februari 2010 zijn deze minimumeisen formeel vastgesteld door de ICT-redactie van DEN. De volledige tekst is te vinden op www.den.nl/debasis.

Beschrijving
Beschrijven van erfgoed is een essentiële schakel in de dienstverlening van erfgoedinstellingen. Zonder beschrijving zijn (digitale) erfgoedobjecten voor de gebruiker niet vindbaar of is de context van het object onbegrijpelijk. Zoals standaard bestandsformaten nodig zijn om duurzame toegankelijkheid, uitwisseling en hergebruik van data mogelijk te maken, is ook het gebruik van standaardmethoden voor metadatering, inhoudelijke ontsluiting en identificatie van digitale erfgoedcollecties en -objecten van groot belang. Het algemeen metadataschema Dublin Core voorziet in deze behoefte en is in het hele erfgoedveld inzetbaar. Voor een juiste toepassing van Dublin Core stelt DE BASIS dat een gebruiker antwoord moet kunnen vinden op de vragen wie, wat, waar, wanneer en hoe. Om de identificatie te vergemakkelijken dient verder tenminste een URI in de beschrijving te zijn opgenomen.

Om de uniformiteit van beschrijvingen te bevorderen maken veel erfgoedinstellingen gebruik van terminologiebronnen, zoals trefwoordenlijsten en thesauri. DE BASIS adviseert instellingen aan te sluiten bij reeds bestaande terminologiebronnen. DEN onderhoudt een overzicht van veel gebruikte terminologiebronnen in het cultureel erfgoed op www.den.nl/kennis/thema/terminologie.

Presentatie
Op het gebied van presentatie richt DE BASIS zich vooral op de bouw en toegankelijkheid van websites, in het bijzonder het principe van gelaagd bouwen en het toepassen van webrichtlijnen. Het principe van gelaagd bouwen gaat uit van een scheiding van vorm, inhoud en gedrag (scripting). Dit betekent in de praktijk dat opmaak van een webpagina (bijvoorbeeld lettertypes of kleurgebruik) niet in het HTML/XML-bestand zelf staat, maar in een apart bestand wordt aangeboden.

De scheiding van inhoud, vorm en gedrag waarborgt het gebruik van webpagina's onafhankelijk van de gebruikte hardware of software, maar zorgt er ook voor dat mensen met een handicap beter toegang hebben tot informatie op webpagina's.

DE BASIS adviseert instellingen webrichtlijnen te gebruiken bij de ontwikkeling van nieuwe websites en het aanpassen van bestaande websites. Het is duidelijk geworden dat er in het erfgoedveld nog te veel uiteenlopende meningen over de webrichtlijnen bestaan om een set minimale kwaliteitseisen vast te kunnen stellen. Het benoemen van een reeds bestaande set webrichtlijnen, zoals WCAG 2.0 of het Kwaliteitsmodel Webrichtlijnen als een minimumeis voor het erfgoedveld is momenteel niet haalbaar.

Evaluatie
DE BASIS wordt sinds 2007 door DEN als kwaliteitsysteem ingezet. In 2010 zal een tussentijdse evaluatie van de totale set plaatsvinden. Daarbij wordt gekeken naar de actualiteit, volledigheid en samenhang van de afzonderlijke instrumenten voor de dagelijkse praktijk van erfgoedinstellingen. DEN zal in de loop van dit jaar erfgoedinstellingen benaderen om ook actief bij te dragen aan deze evaluatie.